Ўз  /  O'z  /  Ру  /  En
Бандихон тумани ҳокимлиги
Туман суди раиси Оғир шикаст етказиш жинояти тушунчаси, жавобгарлик асослари ва уни олдини олиш чоралари ҳақида тушунча берди.

Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 24-моддасига кўра, яшаш ҳуқуқи ҳар бир инсоннинг узвий ҳуқуқидир. Инсон ҳаётига суиқасд қилиш энг оғир жиноятдир.

  Бугунги кунда инсон ҳуқуқ ва эркинликлари олий қадрият сифатида қаралар экан унинг ҳаёти ва соғлиғига қарши қилинган ҳар қандай тажовуз жиноий жавобгарлик сифатида баҳоланиб, бу қилмиш учун жазонинг муқаррарлиги таъминланади.

Инсонни ҳаётига суиқасд қилиш орқали унинг яшашга бўлган ҳуқуқидан маҳрум қилиш бевосита қасддан ва эҳтиётсизлик орқали содир этилиши сабабли жавобгарлик ва жазо масаласи ҳам ушбу жиноятнинг содир этилиши мотив ва мақсадига боғлиқ равишда баҳоланади.

Инсон соғлиғига қарши тажовуз, жумладан соғликка етказилган тан жароҳатлари оғирлик даражасига кўра бир неча турга бўлиниб, улар енгил, ўртача оғир ва оғир тан жароҳатлари бўлиб, ушбу оғирлик даражалари судга оид тиббий экспертиза хулосалари асосида аниқланади.

Инсон ҳаётига тажовузнинг барча шакллари, хусусан қасддан одам ўлдириш, эҳтиётсизлик орқали одам ўлдириш ва баданга тан жароҳатлари етказишга оид барча турдаги жиноят ишлари жиноят ишлари бўйича судлар томонидан кўриб чиқилади.

Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 26-моддасида: «Ҳеч ким қийноққа солиниши, зўравонликка, шафқатсиз ёки инсон қадр-қимматини камситувчи бошқа тарздаги тазйиққа дучор этилиши мумкин эмас. Ҳеч кимда унинг розилигисиз тиббий ёки илмий тажрибалар ўтказилиши мумкин эмас»лиги мустаҳкамлаб қўйилган.

Фуқароларнинг соғлиғи ёки жисмоний дахлсизлиги ҳуқуқнинг турли соҳалари нормалари орқали, уларнинг ўзига хос воситалари билан, жумладан, жиноят қонуни томонидан фуқаролар соғлиғига турли хилдаги тажовузларни содир этганлик учун жавобгарлик белгиланган нормалар орқали ҳам қонунга хилоф ҳатти-ҳаракатлардан муҳофаза қилинади.

Баданга шикаст етказиш деб топилиши мумкин бўлган соғлиққа зарар етказилишининг чегараларини аниқ белгилаш ва уни бошқа зўравонлик тажовузларидан фарқлаш (ажратиш) имконини берадиган иккита объектив мезон асос қилиб олинган ва бу мезонлар қуйидагилардир:

1) одам танаси аъзолари ва тўқималарининг анатомик бус-бутунлиги ёки бир меъёрда ишлаб туришининг бузилганлиги;

2) суд тиббий экспертизаси ёрдамида одам соғлиғига етказилган зарарнинг оғирлиги ва даражасини аниқлаш имконини берадиган зарарнинг етказилганлиги.

Баданга шикаст етказишни ўзга кишининг соғлиғига унинг хоҳишига зид равишда, ташқи муҳит омиллари таъсири остида тўқималар ёки аъзоларнинг анатомик бус-бутунлиги ёки физиологик функциялари бузилишига сабаб бўлган ғайриқонуний зарар етказиш, деб таърифлаш мумкин.

Баданга шикаст етказадиган ҳаракатлар жуда хилма-хил бўлиб, уларни қуйидаги гуруҳларга бўлиш мумкин:

1) жисмоний (механик, термик, электрик ва ҳ.к.) таъсир кўрсатиб баданга етказиладиган шикастлар;

2) организмга кимёвий ёки биологик фаол воситалар билан таъсир кўрсатиш (турли кислоталар, заҳарли моддалар, газлар ва ҳ.к.дан фойдаланиш) йўли билан баданга етказиладиган шикастлар;

3) руҳий таъсир кўрсатиш йўли билан баданга етказиладиган шикастлар.

Бу оқибатлар қонунда:

1) ҳаёт учун хавфнинг мавжудлигини ёки йўқлигини;

2) соғлиққа етказилган зарарнинг оғирлиги даражасини;

3) умумий меҳнат қобилиятини йўқотиш даражасини ҳисобга олиб таснифланади.

Жиноят кодексида юз берган оқибатларга қараб баданга оғир (ЎзР ЖК 104-моддаси), ўртача оғир (ЎзР ЖК 105-моддаси) ва енгил (ЎзР ЖК 109-моддаси) шикаст етказганлик учун дифференсиялаштирилган жавобгарлик назарда тутилади.

Ўзб.Рес. ЖК 17-моддасида баданга шикаст етказганлик учун жиноий жавобгарликка тортишлиши бўлиши мумкин бўлган шахсларнинг минимал ёши белгиланган. Қасддан баданга оғир шикаст етказганлик (ЖК 104-моддаси), қасддан баданга ўртача оғир шикаст етказганлик (ЖК 105-моддаси), кучли руҳий ҳаяжонланиш ҳолатида қасддан баданга оғир ёки ўртача оғир шикаст етказганлик учун (ЖК 106-моддаси) жиноятни содир этгунга қадар ўн тўрт ёшга тўлган шахслар жавобгар бўладилар.

Жиноят ҳуқуқи ва суд тиббиёти фанлари томонидан баданга етказиладиган шикастларнинг оғирлик даражасини аниқлаш мезонлари ишлаб чиқилган. Улар жумласига:

1) шикастларнинг ҳаёт учун хавфлилиги;

2) соғлиққа етказилган ҳақиқий зиён;

3) меҳнат қобилиятини йўқотиш даражаси;

4) эстетик мезонлар киради.

Ҳаёт учун хавфли шикастлар деганда, жиноятчи томонидан содир этилаётган пайтида жабрланувчининг ҳаёти учун хавф туғдирувчи шикастларни етказиш тушунилади, бундай шикастларга тиббий ёрдам кўрсатилмаса, жабрланувчининг ўлимига сабаб бўлиши мумкин бўлган шикастлар киради.

Соғлиққа реал (ҳақиқий) зарар етказиш шахснинг соғлиғига турлича шикаст етказиш ёки соғлиқнинг муайян муддатга издан чиқишида ифодаланади.

Меҳнат қобилиятини йўқотиш даражаси фоизларда аниқланади ва етказилган шикаст меҳнат қобилиятининг қисман ёки бутунлай йўқотилишига сабаб бўлади.

Баданни тузалмайдиган қилиб хунуклаштириб юборишда намоён бўладиган эстетик мезон ўзига хос хусусиятга эга. Бунда етказилган шикаст натижасида жабрланувчи баданининг хунуклашганлиги унинг руҳан эзилишига олиб келади. Шикастнинг оғирлиги оқибат-натижада, аввало, жабрланувчининг бадани хунуклашгани сабабли бўладиган руҳан эзилишлари билан боғлиқдир.

- Тиббий мезон баданга етказиладиган барча турдаги шикастларни содир этилган пайтида жабрланувчининг ҳаёти учун хавфлилиги нуқтаи назаридан тавсифлайди, тўқималар ёки инсон аъзолари фуксияларининг бузилиши даражаси ва хусусиятини, етказилган шикастнинг давомлилиги ва организмга таъсирини аниқлайди.

- Иқтисодий мезон жабрланувчи меҳнат қобилиятини йўқотилишининг фоизларда ифодаланган даражасини ҳисобга олган ҳолда баданга етказилган шикастни тавсифлайди.

Баданга шикаст етказиш, ЎзР ЖК 104-моддасида назарда тутилган аломатлардан лоақал биттаси мавжуд бўлса, оғир деб топилади.

Баданга ҳаёт учун хавфли бўлган оғир шикаст етказиш.

Бу баданга шикаст етказишнинг энг кўп тарқалган турларидан биридир. Бундай шикастлар одатда ўлим билан тугайди ёки жабрланувчининг ҳаётига бевосита хавф туғдиради.

Бирор-бир оқибат юз беришидан қатъи назар, ҳаёт учун хавфли шикаст етказилган пайтдан жиноят тугалланган ҳисобланади ва жиноий жавобгарлик вужудга келади.

Ҳомиланинг тушиши.

- Ҳомиланинг тушиши оғир тан жароҳатлари жумласига киради, чунки унинг ҳатто тиббиёт муассасасида тушиши ҳомиладор аёлнинг соғлиги ёки ҳаёти учун хавфлидир.

Ҳомила зўрлик ишлатилиши натижасида тушганида эса, бу хавф янада ошиб кетади. Бундан ташқари, ҳомиланинг тушиши натижасида аёл оналикдан маҳрум бўлади, ҳомила нобуд бўлади, ҳаёт узилади, аёл вужудига оғир зиён етади. Бундай қилмиш туфайли аёлга жиддий манавий, руҳий зиён етказилади ва бу ҳол унинг руҳиятига салбий таъсир қилади. Ҳомиланинг тушиши нафақат жисмоний, балки руҳий зўрлик ишлатиш (ҳужум туфайли қаттиқ қўрқиш, чўчиш ва ҳ.к.) натижасида ҳам содир бўлиши мумкин.

Баданнинг тузалмайдиган даражада хунуклашиши.

Бу аломатни эстетик хусусиятга эга дейиш мумкин. Аксарият ҳолларда етказилган шикаст оқибатида баданнинг тузалмайдиган даражада хунуклашиши соғлиққа жиддий зарар етказмаса-да, у одамни жуда бадбашара, хунук қилиши натижасида жабрланувчи маънавий қаттиқ азоб чекади.

Баданнинг тузалмайдиган даражада хунуклашиши деганда тананинг айрим қисмлари (қулоқ, бурун ва лаблар)нинг  олиб ташланиши ёки юзнинг нотекис бўлиб қолиши, мимиканинг бузилиши, юзда чуқур чандиқлар, тиртиқлар қолиши, қалтироқнинг пайдо бўлиши ва ҳ.к. тушунилади.

Баданнинг ҳунуклашиши, башарти тузалмайдиган бўлса, оғир тан жароҳати деб топилади.

Тузалмайдиган хунуклашишнинг тиббий мезонини тасдиқлаш суд-тиббиёт эксперти ваколатига киради.

ЎзР ЖК 104- моддасида баданга оғир шикаст етказилганлик натижасида руҳий касалга чалиниш кўрсатиб ўтилган, бунда жабр-ланувчи одатда ўзи қилаётган ҳаракатларнинг хусусиятини англаш қобилиятини йўқотади ва одамлар билан мулоқот қилишдан маҳрум бўлади.

Гарчи баданга етказилган шикаст ҳаёт учун хавфли бўлмаса ёки аъзо ишдан чиқмаса-да, жабрланувчи умуман соғлиқнинг бузилиши натижасида меҳнат қобилиятининг ўттиз уч фоизидан кам бўлмаган қисмини доимий йўқотса баданга оғир шикаст етказиш деб ҳисобланади.

Меҳнат қобилиятининг йўқотилиши турғун бўлиши керак: дейилганида меҳнат қобилиятини доимий ёки номуайян узоқ муддатга йўқотилиши тушунилади.

Баданга оғир шикаст етказганлик учун жавобгарликни оғирлаштирувчи ҳолатлар

ЖК 104-модда 2-қисмида қуйидаги оғирлаштирувчи ҳолатлар:

1)          ҳомиладорлиги айбдорга аён бўлган аёлга нисбатан;

2)          ўз хизмат ёки фуқаролик бурчини бажариши муносабати билан шахсга ёки унинг қариндошларига нисбатан;

3)          ўта шафқатсизлик билан;

4)          оммавий тартибсизликлар жараёнида;

5)          тамагирлик ниятида;

6)          миллатлараро ёки ирқий адоват замирида;

7)          диний таассублар замирида;

8)          киши аъзоларини кесиб олиб, бошқа кишига кўчириш (трансплантат) мақсадида;

9)          бир гуруҳ шахслар томонидан қасддан содир этилган баданга оғир шикаст етказганлик учун жавобгарлик белгиланган.

ЎзР ЖК 104-моддаси 3-қисмида:

1)          икки ёки ундан ортиқ шахсга нисбатан;

2)          такроран, хавфли рецидивист ёки илгари ушбу Кодекснинг 97-моддасида назарда тутилган тарзда қасддан одам ўлдирган шахс томонидан;

3)          ўта хавфли рецидивист томонидан;

4)          уюшган гуруҳ аъзоси томонидан ёки шу гуруҳ манфаатларини кўзлаб содир этилган;

5)          жабрланувчининг ўлимига сабаб бўлган қасддан баданга шикаст етказганлик учун жавобгарлик назарда тутилган.

Ўзбекистон Республикаси ЖК 104-моддаси 2 ва 3-қисмларида кўрсатилган жавобгарликни оғирлаштирувчи барча ҳолатларни ҳаётга қарши жиноятларни таҳлил қилинганида кўриб чиқилган эди.

Жабрланувчининг ўлимига сабаб бўлган қасддан баданга оғир шикаст етказиш аввало жабрланувчига оғир тан жароҳати етказишни кўзда тутади, яъни қилмишни бундай деб топиш учун ЖК 104-моддасида кўрсатилган аломатлардан камида биттаси мавжуд бўлиши керак. Жабрланувчининг ўлимига сабаб бўлган зарбалар берилган, у дўппосланган, баданига енгил шикастлар етказилган ҳолларда, айбдорнинг қилмиши ЎзР ЖК 102-моддаси (эҳтиётсизликдан одам ўлдириш) билан квалификация қилинади.

Агарда жабрланувчининг баданига у ёки бу ҳолатлар оқибатида унинг ўлимига сабаб бўладиган ўртача оғир шикастлар етказилган бўлса, айбдор ЖК 105-моддаси ва 102-моддасига кўра жиноятларнинг жами бўйича жавобгар бўлади.

Қасддан одам ўлдиришда бўлгани сингари айбдорнинг қилмишини ЖК 104-моддаси 3-қисми билан квалификация қилиш учун баданга етказилган оғир шикаст ва юз берган ўлим ўртасида сабабий боғланиш мавжудлиги аниқланади.

Мазкур жиноятларни фарқлаш учун жабрланувчининг ўлими юз берган вақт эмас, балки айбдорнинг юз берган оқибатларга руҳий муносабати ҳал қилувчи омил ҳисобланади.

ЖК 104-моддаси 3-қисмида жавобгарлик белгиланган жиноятнинг субъектив томони ўзига хослиги билан ажралиб туради ва баданга етказилган шикаст ва юз берган ўлимга нисбатан айбни алоҳида-алоҳида аниқлашни талаб қилади, яъни бу ерда айбнинг мураккаб шакли мавжуд бўлади.

ЖК 104-моддасининг 3-қисмида назарда тутилган жиноят мураккаб, таркиблидир. Бу ерда иккита жиноят – қасддан баданга оғир шикаст етказиш ва эҳтиётсизликдан одам ўлдириш битта таркибга бирлаштирилган. Шу муносабат билан, башарти айбдор шахснинг баданга оғир шикаст етказиши тўғри ёки эгри қасд билан содир этилган ва эҳтиётсизликдан ўлим рўй берган бўлса, бунда унинг қилмиши жабрланувчининг ўлимига сабаб бўлган баданга оғир шикаст етказиш сифатида ЖК 104-моддаси 3-қисми билан квалификация қилинади.

Демак, баданга жабрланувчининг ўлимига сабаб бўлган оғир шикаст етказиш ва қасддан одам ўлдириш таркибларини фақат айбдор қасдининг мазмуни ва йўналишига қараб фарқлаш мумкин.

 

 

Жиноят ишлари бўйича

Бандихон туман суди раиси                                                     М.Э.Абдимўминов

115
0

Koronavirusga qarshi buster doza bilan emlashga ruxsat berildi

Bu haqda Innovatsiya vazirligiga qarashli Vaksina.uz Telegram-kanali xabar bermoqda.Bosh davlat sanitariya vrachining ko'rsatma xatiga muvofiq O'zbekiston aholisi o'rtasida koronavirus infektsiyasiga qarshi immunitetni oshirish maqsadida 17 noyabr kunidan boshlab to'liq vaktsina kursini olgan fuqarolar (2 yoki 3 marotaba emlanganlar) buster doza bilan ixtiyoriy emlanadi.O'zbekistonda 1 apreldan boshlab koronavirusga qarshi ommaviy emlash ishlari olib borilmoqda.Innovatsion rivojlanish vazirligi matbuot xizmati «Gazeta.uz»ga ma'lum qilishicha, buster (qo'shimcha) dozani koronavirusga qarshi to'liq vaktsinatsiya kursini o'taganlar oxirgi dozadan 6 oy o'tgach olishi mumkin.

Buster doza emlanuvchi shaxsning xohishiga binoan istalgan mavjud vaktsina bilan amalga oshiriladi.Barcha poliklinikalar va emlash punktlari qo'shimcha emlash to'g'risida xabardor qilingan bo'lib, hozirda qo'shimcha dozani olish mumkin.Vazirlikning aniqlik kiritishicha, O'zbekistonda hozirda faqat qo'shimcha dozaga ruxsat berilgan, revaktsinatsiyaga emas.

Buster dozasi olinganligi to'g'risidagi ma'lumotlar emlash.uz orqali sertifikatlar bazasiga kiritiladi hamda emlanganlik to'g'risidagi sertifikatda olingan qo'shimcha doza haqida ma'lumotlar paydo bo'ladi.

1173
0

Bandixon tumani 2- sekor hududida "Yashil makon" umumilliy aksiyasi davom etmoqda

Bugun Bandixon tumani 2- sektor hududidagi 2- umumta'lim maktabida yashil olamni saqlash va ko‘paytirish maqsadida "Yashil makon" umummilliy harakati doirasida e’lon qilingan "Dolzarb 40 kunlik" loyihasida tuman Prokurori S.Maxmanov, tuman hokimi o'rinbosari U.Qulmamatov, tuman XTB mudiri X.Yo'ldoshevlar boshchiligida mevali, manzarali daraxt ko'chatlarini ekish ishlari boshlab yuborildi.
Ezgulikka yoʻgʻrilgan ushbu tadbirdan koʻzlangan asosiy maqsad shahar-u-qishloqlarni koʻkalamzorlashtirish, yashil hududlar maydonini kengaytirish, aholi, xususan, yoshlarni atrof-muhit barqarorligini taʼminlashda faolligi va masʼuliyatini yanada oshirish, mahallalar hududlarini, aholi turar-joylari atrofini bundan-da koʻrkam koʻrinishga keltirishdan iborat.

1205
0

Bandixon tumanida chavandoz- polvonlar munosib taqdirlandi

Surxondaryo viloyatida Qorabayir zotli otlarni ommalashtirish va ot sporti turlarini yanada rivojlantirish maqsadida “Surxondaryo viloyati Qorabayir zotli otlari” shiori ostida sportning uloq-koʻpkari turi boʻyicha bugun Bandixon tumanida Boysunlik, Qiziriqlik va Bandixonlik chavandoz- polvonlar o'rtasida musobaqa bo'lib o'tdi.

Musobaqada g'olib bo'lgan chavandoz- polvonlar Boysun , Qiziriq va Bandixon tuman hokimliklari tomonidan qimmatbaho esdalik sovg'alar bilan taqdirlandi.

1483
0

Iroq, Suriya, Yaman, Livan, Liviya va Afg'oniston fuqarolarining O'zbekiston orqali Belarusga uchishi vaqtincha cheklandi

17 noyabrdan O'zbekiston hududi orqali Iroq, Suriya, Yaman, Livan, Liviya va Afg'oniston fuqarolari — tranzit yo'lovchilarning Belarus Respublikasi hududiga kirishiga hamda ularga aviachiptalar sotilishiga vaqtinchalik cheklovlar o'rnatildi. Bu haqda Fuqaro aviatsiyasi agentligi matbuot xizmati xabar qildi.

 

O'zbekistonda ro'yxatdan o'tgan rezident aviakompaniyalar tomonidan mazkur davlatlar fuqarolari — tranzit yo'lovchilarga sotilgan aviachiptalar aniqlangan taqdirda, ushbu yo'lovchilarga chipta puli belgilangan tartibda jarima qo'llamagan holda qaytarilishi lozim.

 

Mazkur cheklovlar yuqorida sanab o'tilgan davlatlarning diplomatik pasport yoki Belarusь Respublikasida doimiy yashash uchun berilgan yashash guvohnomasiga ega fuqarolariga tadbiq etilmaydi.

1877
0
Барчаси: 69 та
Рўйхатдан ўтиш
2 та фойдаланувчи ҳозир сайтда
Сайтимизнинг янги талқини сизга ёқдими?