Ўз  /  O'z  /  Ру  /  En
Бандихон тумани ҳокимлиги
Nega mustaqil Oʻzbekiston ilk bor oʻz aholisini roʻyxatdan oʻtkazmoqda? 
Эълонлар / 2021-11-08

 

Faqat taxminlarga tayanib ish koʻrgan odam yutqazadi. Tavakkalchilik, bashoratgoʻylik maʼlum jabhalardagina zarur. Aniq statistika esa har sohada kerak. Busiz rivojlanish haqida gapirish oʻrinsiz. Ayniqsa, hozirgi tez oʻzgarib borayotgan zamonda! Bugun biz soʻz yuritmoqchi boʻlgan mavzu ham bevosita statistikaga daxldor. Yaʼni aholini roʻyxatga olish haqida. Xoʻsh, bu amaliyot nima uchun kerak? Nega keyingi bir yilda bu haqda koʻp gapirilyapti? Nima, bizda shu paytgacha aholi roʻyxatga olinmaganmidi?

Sanamay, sakkiz demang!

Tasavvur qiling, xonadoningizda 10 kishi yashaydi. Demak, bozor-oʻchar qilishda ular sonini hisobga olasiz. Falon kilo goʻsht, falon litr yogʻ, falon kilo un, qanchadir guruch va hokazo... Xonadon bekasi ana shu noz-neʼmatlarni pishirib, dasturxonga tortishda ham, tabiiyki, uydagi odamlar sonini inobatga oladi: 10 kosada taom keltiradi. Faqat xonadon aʼzolari yoshi, xohishi va taʼbidan kelib chiqqan holda ovqat kimgadir kattaroq kosada, kimgadir kichikroq idishda, kimgadir yogʻsizroq, kimgadir sergoʻshtroq qilib suziladi. Oilangizdagilar uchun kiyim-kechak xarid qilishda ham xuddi shunday yoʻl tutasiz. Oʻgʻlingiz yo qizingizni biror toʻgarakka bermoqchisiz? Bu oʻrinda uning qiziqishi, qobiliyati, salohiyati, imkoniyatini hisobga olasiz!

Endi savol tugʻiladi: qanday qilib bu borada toʻgʻri va oqilona qaror qilishga erishyapsiz? Javob aniq: chunki sizda oila aʼzolaringizning har biri haqida aniq va toʻliq maʼlumotlar bazasi bor!

Aholini roʻyxatga olish bilan bogʻliq chora-tadbirlar zaruratini ana shunga qiyoslash mumkin. Masalan, Qoraqalpogʻistonda xonadonlar issiq boʻlishi, odamlar qora qozoni qishin-yozin qaynab turishi uchun necha ming tonna koʻmir, qancha saksovul, necha ming kub metr gaz kerak? Buxoroda-chi? Xorazmda necha kishi ishsiz? Surxondaryoda yana nechta taʼlim muassasasi qurish lozim? Fargʻonada nechta oila uy-joyga muhtoj? Samarqandda qancha tugʻuruq yoshidagi ayol bor va mavjud tugʻuruqxonalardagi oʻrinlar soni ana shu koʻrsatkichga mutanosibmi? Sirdaryoda aholi xonadonlari, asosan, qaysi yillarda qurilgan? Surxondaryoda chiroq oʻchmasligi uchun bir oyda qancha elektr energiyasi ishlab chiqarish zarur? Andijonda nechta oila bitta xonadonda yashaydi? Toshkent shahrida, aslida, qancha kishi istiqomat qiladi?..

Koʻryapsizmi, aholini roʻyxatga olish, yaʼni birgina shu amaliyot bilan qanchadan-qancha savollarga javob, qanchadan-qancha muammolarga yechim topish mumkin!

Biroq yuzaki va taxminiy koʻrsatkichlar bilan uzoqqa borib boʻlmaydi. Reja va dasturlarning manzilliligi, islohotlarning samaradorligi bu boradagi maʼlumotlarning aniq va ishonchliligiga bogʻliq. Shu bois ham azaldan donolarimiz yetti oʻlchab, bir kesmoqni nasihat qilib keladi. Xalq maqoli esa yana ham hikmatli: sanamay, sakkiz demang!

Bu dunyo — hisobli

Odamlar hisobini yuritish amaliyoti ilk bor Miloddan avvalgi III ming yillikdan boshlangan. Bu jarayon dastlab Osiyo va Afrika davlatlari, Misr, Mesopotamiya, Hindiston, Xitoy va Yaponiyani qamrab olgan. Bu islohotdan koʻzlangan maqsad soliq toʻlovchilar va askarlikka yaroqli aholi sonini aniqlash boʻlgan.

Ilk oʻrta asrlarda mazkur tartibot birmuncha takomillashgan. Aholini hisobga olish elementlari xoʻjaliklarning yozma kitoblar, kadastrlardagi tavsiflari bilan uygʻunlashgan. Ularda odamlar yoki oilalar emas, balki uy-joy kabi soliqqa tortish birliklari birinchi oʻringa qoʻyilgan.

Finlyandiyada XVI asrdanoq aholi soni roʻyxatini olib borish boshlangan. Davlatning maqsadi birinchi oʻrinda soliqqa tortish va harbiy xizmatga chaqirish bilan bogʻliq boʻlgan. Oʻsha davrda Shvetsiya oʻzining Sharqiy qismi boʻlgan Finlyandiyani qoʻshganda ham aholisi kam, kambagʻal davlat edi. Binobarin, yirik maʼmuriy apparat va armiyani saqlab turish uchun harbiy xizmat majburiy boʻlgan, soliqqa tortiladigan aholi va uning mulki toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ham muntazam yuritilgan.

Aholi roʻyxatida joylashgan va butun Finlyandiyani oʻz ichiga olgan axborot tarkibi oʻzining keng qamrovli ekanligi bilan ajralib turadi. Axborot bazasi mamlakatning har bir fuqarosi haqidagi aniq va eʼtiborga loyiq maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. Fuqaro toʻgʻrisidagi eng muhim maʼlumot uning ismi va familiyasi, tugʻilgan joyi va sanasi hamda fuqaroligidir. Shuningdek, fuqaroning oilaviy ahvoli (turmush oʻrtogʻi, farzandlari va ota-onasi) hamda yashash joyi toʻgʻrisidagi maʼlumot ham muhimdir.

XVIII asr oʻrtalaridan aholini oʻrganishga qiziqish ortadi. Avstriya, Niderlandiya, Daniya, Ispaniya, Yaponiya, AQSHda odamlar hisobini yuritishga kirishiladi. Biroq bu hisob-kitoblar butun boshli aholini qamrab ololmagan.

Nufusni universal roʻyxatga olish 1665-yilda Yangi Fransiya (Kvebek) koloniyasida boʻlib oʻtdi. AQSHda 1790-yilda toʻliq aholini roʻyxatga olish ishlari olib borildi. Oʻshanda oʻn yetti nafar politsiya xodimi mamlakat boʻylab sayohat qilib, xonadonma-xonadon yurib, oltita savolga javob toʻplashdi: uy egasining toʻliq nomi, oʻn olti yosh va undan katta yoshdagi ozod oq tanli erkaklar, oʻn olti yoshdan kichik boʻlgan ozod oq tanli erkaklar, ozod oq tanli ayollar, boshqa ozod shaxslar va qullar soni.

Oʻttiz yil oʻtgach, Italiya, Ispaniya, Angliya, Irlandiya, Avstriya, Fransiyada roʻyxatga olish vaqti keldi. 1851-yilda Xitoyda, keyin Yaponiyada (1871) va nihoyat, Rossiyada aholi roʻyxatga olindi.

Zamonaviy bosqich XX asrning oʻrtalaridan boshlandi. Osiyoning qator mamlakatlarida, shuningdek, Afrikada aholini roʻyxatga olish oʻtkazildi. Bu yangi mustaqil davlatlar paydo boʻlishi bilan bogʻliq edi. Oʻtgan asrning 70-yillarida Yaman, BAA, Saudiya Arabistoni kabi mamlakatlarda birinchi marotaba aholi roʻyxatdan oʻtkazildi. XX asrning oxiriga kelib, aholini roʻyxatga olish dunyoning deyarli barcha hududini qamrab oldi.

Bugungi muammolarni yechish uchun 30 yil oldingi faktlar yaroqsiz

Dunyodagi har bir mamlakat, oʻzining aholisi va uning yashash holati boʻyicha ishonchli maʼlumotga ega boʻlish maqsadida muntazam ravishda aholini roʻyxatga oladi. Koʻpchilik mamlakatlarda bu jarayon har besh yoki oʻn yilda amalga oshiriladi.

Hozir jahonning koʻplab rivojlangan davlatlarida aholi oʻrtacha har oʻn yilda kamida bir marta roʻyxatdan oʻtkazilmoqda. Xalqaro amaliyot shunday! Bizda-chi? Oʻzbekiston hududida ilk bor aholini roʻyxatga olish tadbiri 1897-yilda amalga oshirilgan. Shundan soʻng 1926, 1939, 1959, 1970, 1980-yillarda aholi roʻyxatga olingan. Ushbu tadbir soʻnggi bor 1989-yilda oʻtkazilib, oʻsha paytda respublikamiz aholisi 19,7 million kishini tashkil etgan edi.

Amaldagi joriy hisobga koʻra, 2020-yilning 1-yanvar holatiga koʻra respublikamiz doimiy aholisi soni 33 905,8 ming kishi boʻlib, shundan shahar aholisi soni 17 118,4 ming kishini (jami aholi soniga nisbatan 50,5 foiz), qishloq aholisi soni 16 787,4 ming kishini (49,5 foiz) tashkil etadi. Jami aholimizning 50,2 foizi erkaklar (17 036,1 ming kishi), 49,8 foizi ayollar (16 869,7 ming kishi)dir.

2019-yil davomida respublika boʻyicha tugʻilgan bolalar soni 815,9 ming nafar, vafot etganlar 155,0 ming kishi ekanligi qayd qilingan. Respublika hududlari kesimida, 2020-yil 1-yanvar holatiga koʻra, eng koʻp aholi soni Samarqand viloyatida 3878,0 ming kishini (respublika jami aholisi sonidagi ulushi 11,4 foiz), Fargʻona viloyatida 3752,0 ming kishini (11,1 foiz) va Qashqadaryo viloyatida 3280,1 ming kishini (9,7 foiz) tashkil etdi.

Aholining joriy hisobi boʻyicha mavjud maʼlumotlar aholi soni, yashash sharoiti, maʼlumoti, bandligi, yoshi, jinsi, millat tarkibi, respublika hududida aholining joylashuvi va boshqa ijtimoiy-demografik oʻziga xosliklar toʻgʻrisida aniq xulosa va tahlillar qilishga yetarlicha imkoniyat bermayapti.

Mamlakatimizda 1989-yildan keyin hali biror marta ham aholini roʻyxatga olish ishlari bajarilmadi. Bu masalani roppa-rosa 30 yil ortga surib keldik. Shu tufayli demografik muammolarimiz qalashib ketdi. Odamlarning haqiqiy hayot tarzini oʻrganish va ularga amaliy yordam koʻrsatishda qator qiyinchiliklar vujudga keldi.

Nihoyat, BMT 2015-yilning 10-iyunida “2020-yilda aholi va uy-joy fondini roʻyxatga olish borasidagi prinsiplar va tavsiyalar” rezolyutsiyasini qabul qildi. Unga koʻra, BMTga aʼzo davlatlar kamida bir marta aholi va uy-joy fondini roʻyxatga olishni oʻtkazishi belgilab qoʻyildi. Hozir MDH davlatlarida bu jarayonga tayyorgarlik boshlanib ketgan. Xususan, Oʻzbekistonda ham! Prezidentimizning 2019-yil 5-fevraldagi “Oʻzbekiston Respublikasida 2022-yilda aholini roʻyxatga olishni oʻtkazish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Farmoni bu borada huquqiy asos boʻlib xizmat qilmoqda.

Bu, shunchaki, rasmiyatchilik uchun emas!

Respublikamizda aholini roʻyxatga olish bizga nima beradi? Avvalo, aholining aniq soni, yoshi, jinsi, fuqaroligi, milliy tarkibi (barcha aholi punktlari boʻyicha), oilaviy ahvoli, maʼlumoti, kasbi, uy-joy bilan taʼminlanganlik darajasi, mehnat resurslari, bandligi va ishsizligi, daromad manbalari kabilar boʻyicha batafsil maʼlumot toʻplanadi.

Binobarin, mazkur koʻrsatkichlar orqali aholi jon boshiga toʻgʻri keladigan makroiqtisodiy koʻrsatkichlar hisoblanadi. Oʻz navbatida, yurtdoshlarimiz migratsiyasi toʻgʻrisida aniq maʼlumotlar shakllantiriladi.

Bundan tashqari, respublika va hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish, yangi ish oʻrinlari yaratish, ayollar hamda bolalar salomatligini yaxshilash va oilalarga yordam koʻrsatish boʻyicha dasturlarni manzilli ishlab chiqish imkoniyati kengayadi.

Chunonchi, aholi punktlari infratuzilmasini yaxshilash, mehnat resurslaridan oqilona foydalanish va samarali joylashtirish boʻyicha qisqa, oʻrta va uzoq muddatli prognozlar, dasturlarni ishlab chiqishda bu maʼlumotlar nihoyatda qoʻl keladi. Shuningdek, aholini roʻyxatga olish natijasida milliy barqaror rivojlanish maqsadlarini amalga oshirish koʻrsatkichlarini shakllantirish va monitoringini yuritish, xalqaro tashkilotlar va foydalanuvchilar tahlillari uchun keng qamrovli axborotlar manbai yaratiladi.

Roʻyxatga olish qanday amalga oshiriladi?

Mazkur jarayon uch bosqichni qamrab oladi. Birinchisi — tayyorgarlik bosqichi. Bu uch yilga yaqin vaqt davom etadi.

Tayyorgarlik jarayonidagi eng muhim masala, aholini roʻyxatga olish jarayonlarida faol ishtirok etishi boʻyicha aholi oʻrtasida targʻibot ishlarini olib borish, reklama roliklari, logotip va shiorlar ishlab chiqish hamda aholini roʻyxatga olish bilan bogʻliq hujjatlar, jumladan, roʻyxatga olish varaqalari, roʻyxatga olishni tashkil etish va oʻtkazish, uning natijalarini olish va eʼlon qilish metodologiyasini ishlab chiqish hamda boshqa shu kabi tadbirlar amalga oshiriladi.

Ikkinchisi — asosiy bosqich. Bunda bevosita aholini roʻyxatga olish amalga oshiriladi, yaʼni aholi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar yigʻiladi, nazorat tekshiruvi oʻtkaziladi va roʻyxatga olish materiallari topshiriladi. Mazkur jarayon taxminan ikki oy davom etadi.

Mamlakatimizda 2022-yilda oʻtkaziladigan aholini roʻyxatga olish tadbiri anʼanaviy usulda, yaʼni roʻyxatga oluvchi shaxslar tomonidan hududlarda uyma-uy yurgan holda, yuzma-yuz suhbat asosida, qogʻoz shaklidagi roʻyxatga olish varaqalarini toʻldirish orqali amalga oshiriladi.

Shuningdek, internet tarmogʻi orqali aholini roʻyxatga olish imkoniyati ham yaratiladi, aniqrogʻi, xohlovchilar oʻzlari uylaridan yoki masofadan turib, maxsus dastur orqali savolnoma varaqalarini toʻldirgan holda roʻyxatdan oʻtishlari mumkin boʻladi.

Qariyb uch yil choʻziladigan soʻnggi bosqichda esa olingan maʼlumotlar kodlashtirish yordamida tahlil etilib, natijalar rasman eʼlon qilinadi. Roʻyxatga olish jarayonida toʻplanadigan statistik maʼlumotlar yagona elektron axborotlar tizimiga kiritiladi.

Roʻyxatga oluvchilarni tanlash masalasi ham nihoyatda dolzarb. Chunki maʼlumotlarning toʻgʻriligiga ular bevosita masʼul. Bu jarayonga jalb etiladigan xodimlar turli yoshda va har xil kasb egalari boʻlishi mumkin. Shunga qaramay, tadbirga, birinchi navbatda, Davlat statistika qoʻmitasi va uning viloyat, shahar va tuman boʻlimlari xodimlari, statistika yoʻnalishida tahsil olayotgan talabalar, magistrlar, shuningdek, tayanch doktorantlar jalb etilishi maqsadga muvofiq.

Aholini roʻyxatga oluvchilar uchun uslubiy qoʻllanmalar va video darsliklar ishlab chiqiladi hamda qisqa muddatli oʻquv kurslari tashkil etiladi. Zarur hollarda, ularga qoʻshimcha maslahatlar beriladi.

Aholini roʻyxatga olishga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazishga hamda maʼlumotlarni qayta ishlashga jalb etilgan xodimlarning mehnatiga haq toʻlash maxsus ishlab chiqilgan va tasdiqlangan normativlar asosida amalga oshiriladi. Jarayonni Davlat byudjeti mablagʻlari va qonun bilan taqiqlanmagan boshqa mablagʻlar hisobidan moliyalashtirish koʻzda tutilgan.

Amaldagi meʼyoriy hujjatlarga binoan, yakuniy maʼlumotlar uch tilda (oʻzbek, rus va ingliz tillarida) eʼlon qilinishi belgilangan. Chora-tadbirlar dasturiga asosan, 2024-yil 1-dekabrga qadar aholini roʻyxatga olish natijalari rasman eʼlon qilinadi hamda aholini roʻyxatga olishning dastlabki va yakuniy maʼlumotlari arxivda saqlash uchun tayyorlanadi.

Aholini roʻyxatga olish yana bir jihati bilan muhim. Uning yakuniga yetkazilishi hududlarni xaritalash, aholi punktlaridagi uylar roʻyxatini tuzish imkonini beradi. Yana ham aniqroq aytganda, turar va noturarjoylarning aniq soni, holati, foydalanilmay yotgan yoki muddatini oʻtab boʻlgan binolarni belgilab olish bilan tegishli hududlarda uy-joy, sanoat obyektlarini qurish va taʼmirlash masalalariga oydinlik kiritish mumkin boʻladi. Qisqacha aytganda, respublikaning yangi mukammal kadastr xaritasi yaratiladi.

Amaliy ishlar qaysi bosqichda?

Maqsad aniq, rejalar qatʼiy. Amaliy ishlarga esa allaqachon kirishilgan. Xususan, Prezidentimiz Farmoni asosida Aholini roʻyxatga olish tadbirini oʻtkazish konsepsiyasi tasdiqlandi.

Mazkur konsepsiya asosida Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Moliya vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Adliya vazirligi hamda boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda Oʻzbekiston Respublikasining “Aholini roʻyxatga olish toʻgʻrisida”gi qonuni loyihasi ishlab chiqilib, keng muhokama va huquqiy ekspertizalardan soʻng 2020-yil 16-mart kuni Prezidentimiz tomonidan imzolandi.

Qonun 5 bob, 31 moddadan iborat boʻlib, unda Qonunning maqsadi, asosiy tushunchalar, aholini roʻyxatga olishning vazifalari va prinsiplari yoritib berilgan. Asosiy prinsiplardan biri sifatida davriylik prinsipi, yaʼni aholini roʻyxatga olish oʻn yilda kamida bir marta oʻtkazilishi hamda aholini roʻyxatga olishni oʻtkazish toʻgʻrisidagi qaror Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan qabul qilinishi belgilab qoʻyilgan.

Yana bir muhim prinsiplardan biri, bu shaxsga doir maʼlumotlarning maxfiyligi boʻlib, bunda aholini roʻyxatga olish jarayonida yigʻilgan shaxsga doir maʼlumotlar maxfiy hisoblanishi, ular respondentning roziligisiz oshkor etilmasligi va tarqatilmasligi qatʼiy belgilab qoʻyilgan.

Qonunda respondent tushunchasiga ham aniqlik kiritib ketilgan, yaʼni respondentlar — aholini roʻyxatga olish sanasida mamlakatimiz hududida boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar hisoblanadi. Shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasida doimiy yashovchi, lekin aholini roʻyxatga olish sanasida uning hududidan tashqarida boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari ham respondent hisoblanishi yoritib oʻtilgan.

Shuningdek, Qonunda, aholini roʻyxatga olishni tartibga solish sohasida davlat boshqaruvi, maxsus vakolatli davlat organi, roʻyxatga olishni oʻtkazishga koʻmaklashish boʻyicha Respublika komissiyasi, mahalliy davlat hokimiyati organlarining vakolatlari, aholini roʻyxatga olishda ishtirok etuvchi respondentlar va roʻyxatga oluvchi shaxslarning huquq va majburiyatlari, aholini roʻyxatga olishni oʻtkazish tartibi, tadbirlarni moliyaviy taʼminlash asoslari belgilab berilgan.

Ayni paytda Davlat statistika qoʻmitasi tomonidan “Aholini roʻyxatga olish toʻgʻrisida”gi Qonunning mazmun-mohiyati, aholini roʻyxatga olishning ahamiyatini tushuntirish boʻyicha axborot-targʻibot ishlari ham izchil davom ettirilyapti. Shuningdek, aholini roʻyxatga olish jarayoni bilan bogʻliq boʻlgan normativ-huquqiy va ilmiy-uslubiy hujjatlar ishlab chiqilmoqda.

Shu oʻrinda aytib oʻtish kerakki, aholimiz oʻzlarining kelajagi uchun aholini roʻyxatga olish jarayonlarida faol ravishda ishtirok etishlari lozim boʻladi.

Ilgʻor mamlakatlar hamkorlik qilishga tayyor

Oʻtgan yili BMT Aholishunoslik jamgʻarmasining Oʻzbekistondagi vakolatxonasi Davlat statistika qoʻmitasining aholini roʻyxatga olishni oʻtkazish boʻyicha imkoniyatlarini ijobiy baholadi. Shundan soʻng bu sohaga doir koʻplab anjuman va uchrashuvlar oʻtkazildi. Chet el tajribasi oʻrganildi.

Jumladan, oʻtgan yilning 19 — 21-avgust kunlari Davlat statistika qoʻmitasi vakillari, vazirlik va idoralar hamda xalqaro ekspertlar ishtirokida Chexiya Respublikasida aholini roʻyxatga olish masalalari muhokama qilindi. 25-sentyabr kuni qoʻmitamiz YUNFPA, USAID, Jahon banki, BMTning Bolalar fondi vakillari (YUNISEF), Rossiya Federatsiyasi, Xitoy Xalq Respublikasi, Shveysariyaning Oʻzbekistondagi elchixonasi vakillari va tegishli vazirliklar ishtirokida “2022-yilda Oʻzbekistonda aholini roʻyxatga olishga tayyorgarlik, texnik va moliyaviy yordam yoʻnalishlari” mavzuidagi donorlik uchrashuviga mezbonlik qildi. Muloqotda 2022-yilda mamlakatimizda oʻtkaziladigan aholini roʻyxatga olishga tayyorgarlik koʻrish jarayonlarida uslubiy va texnik yordam koʻrsatish hamda tajriba almashish kabi dolzarb masalalar muhokama qilindi.

26-noyabrda BMT Taraqqiyot dasturi tomonidan YUNFPA, Davlat statistika qoʻmitasi va qator vazirlik, tashkilotlar ishtirokidagi xalqaro seminarda Oʻzbekiston Respublikasida aholini roʻyxatga olishga tayyorgarlikning hozirgi holati, muvofiqlashtiruvchi guruh uchun texnik hamkorlik loyihasini muhokama qilish va tasdiqlash kabi masalalar koʻrib chiqildi. Davlat statistika qoʻmitasi mutaxassislari va Belarus Milliy statistika qoʻmitasi boshqarma boshligʻi T. V. Babuk ishtirokidagi tadbir ham qizgʻin kechdi.

27-28-noyabr kunlari boʻlib oʻtgan xalqaro seminarda MDHga aʼzo davlatlar milliy statistika idoralarining aholini roʻyxatga olish boʻyicha mutaxassislari, MDHning Statistika qoʻmitasi rahbarlari, YUNFPA vakillari, BMTning Yevropa iqtisodiy komissiyasi va boshqa xalqaro tashkilotlar vakillari 2019-yilning oktyabr oyida Ozarbayjon va Belarus davlatlarida oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olishning dastlabki natijalari, MDHga aʼzo boshqa davlatlarda aholini roʻyxatga olishga tayyorgarlik koʻrish jarayonlari kabi mavzularda fikr almashishdi.

2-dekabr kuni Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasida oʻtkazilgan uchrashuvda Yevropa Ittifoqi delegatsiyasi maslahatchisi, hamkorlik rahbari — F. Bejo Oʻzbekistonda aholini roʻyxatga olish tadbirlariga tayyorgarlik koʻrish ishlarida faol ishtirok etish va hamkorlik qilish istagini bildirdi.

9 — 13-dekabr kunlari Minsk shahrida aholini roʻyxatga olish sohasida Belarus Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi, joriy yil 27 — 31-yanvar kunlari esa Boku shahrida Ozarbayjon Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi tajribasi oʻrganildi. Asosiy eʼtibor mazkur davlatlarda 2019-yilda boʻlib oʻtgan aholini roʻyxatga olishning natijalari, jarayonlardagi muammo va kamchiliklarni oʻrganishga qaratildi.

Shuningdek, aholini roʻyxatga olish dasturi va savolnomalarini ishlab chiqish, sinov tariqasidagi aholini roʻyxatga olish tartibi, maʼlumotlarni yigʻish va qayta ishlash boʻyicha elektron dastur yaratish yuzasidan tajribalari oʻrganildi. Bunday misollarni yana koʻplab keltirish mumkin.Oldinda qilinadigan ishlar koʻp. Ularni muvaffaqiyatli bajarish suv va havodek zarur. Negaki, bu orqali Oʻzbekistonning har bir manzili, hatto chekka va olis mahallayu koʻchalarigacha aloqador barcha maʼlumotni oʻzida aks ettirgan yagona maʼlumotlar bazasiga ega boʻlamiz. Bu qimmatli manbalar esa ertangi kunimiz farovonligiga xizmat qilishi, shubhasiz.

Bahodir BEGALOV,

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi raisi,

iqtisodiyot fanlari doktori, professor.

3864
0
Аҳолини рўйхатга олиш
Эълонлар / 2021-10-14

Жаҳон тажрибасида мамлакат аҳолисининг аниқ сони, ёши, жинси, фуқаролиги, миллий таркиби, оилавий аҳволи, касби, бандлиги, даромад манбаи ва бошқа жиҳатлар бўйича батафсил маълумот тўплашнинг энг самарали усули аҳолини рўйхатга олишни ташкил этиш ҳисобланади. Шу боис, 2023 йилда мамлакатимизда илк бор ўтказиладиган аҳолини рўйхатга олиш тадбирларига ҳозирдан жиддий тайёргарлик кўрилмоқда.

  Бирлашган Миллатлар Ташкилоти ўзининг 2015 йилдаги резолюциясига асосан аъзо давлатларга ҳар ўн йилда камида бир марта аҳолини рўйхатга олиш амалиётини ўтказишни тавсия этади. Хўш, бу бизга нима беради Биринчи навбатда, республика аҳолиси ва унинг турмуш шароити тўғрисидаги ишончли маълумотлар айнан аҳолини рўйхатга олиш орқали шакллантирилади.Масалан, Сурхандарёда неча киши ишсиз? Сурхандарёда нечта оила уй-жойга муҳтож Сурхандарёда яна нечта таълим муассасаси қуриш лозим? Сурхандарёда аҳоли хонадонлари асосан қайси йилларда қурилган? Сурхандарёда шаҳрида аслида қанча киши истиқомат қилади ва ҳоказо.Аҳолини рўйхатга олиш амалиёти шу каби кўплаб саволларга жавоб, муаммоларга ечим топиш имконини яратади.

—Кўпчилик инсонлар аҳолини рўйхатга олиш амалиётини статистик маълумотлар тўплаш тадбирларининг бир кўриниши, деб тушунади. Аммо бу шунчаки статистика эмас, балки мамлакат аҳолисининг маълум бир вақтдаги фотосуратини кўриш имкониятини берадиган йирик миқёсдаги тадбир ҳисобланади, — деди Давлат статистика қўмитаси Рўйхатга олиш жараёнларини ташкил этиш ва ўтказиш бошқарма бошлиғи Қобил Бердиқулов. —Мазкур давлат даражасидаги кенг кўламли, кўп вақт ва маблағ талаб этадиган тадбирни ўтказиш учун халқаро талабларга мувофиқ 2-3 йил давомида тайёргарлик ишларини олиб бориш талаб этилади. Ушбу амалиёт мустақиллик йилларида республикамизда илк бор ўтказилаётганини инобатга олиб, уни ташкил этишга пухта тайёргарлик кўриш мақсадида 2020 йил 11 ноябрда Вазирлар Маҳкамасининг “Ўзбекистон Республикасида 2023 йилда аҳолини рўйхатга олишга тайёргарлик кўриш ва уни ўтказиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори қабул қилинди.Унга кўра, мамлакатимизда аҳолини рўйхатга олиш 2023 йил 1—25 ноябрь кунлариамалга оширилади.

5447
0
18-сентабр - Бутунжаҳон тозалик куни
Эълонлар / 2021-09-13

 

Ўзбекистон Республикасининг исте’додли актиёри Бобур ЙЎлдошев 18-сентабр “Бутунжаҳон тозалик куни” муносабати билан ўтказиладиган тадбирларда фаол иштирок этишга чорлайди.
Ушбу санага бағишланган тадбирлар Ўзбекистонда илк бор 2019-йилда ўтказилган.

Китобхон ёшларни китобхонлик ҳафталигига таклиф этамиз.
Эълонлар / 2021-04-05

#Сурхондарё
#Китобхонлик_ҳафталиги

5-9 апрел кунлари Сурхондарё вилояти Aхборот-кутубхона марказида “Ўзбекистон - китобхонлар юрти” шиори остида бўлиб ўтадиган китобхонлик ҳафталигига барчангизни таклиф етамиз.

11226
0

Жамоат жойларида тиббий ниқоб тақиш бўйича назорат кучайтирилди
Эълонлар / 2021-03-24

24 мартдан бошлаб:

Жамоат жойларида, шу жумладан, йирик деҳқон бозорлари ва савдо мажмуаларида (супермаркет, гипермаркет ва бошқаларда) тиббий ниқобдан ва антисептик воситалардан фойдаланган ҳолда ҳаракатланиш бўйича санитария-гигиена талабларига қатъий риоя этилиши бўйича назорат кучайтирилди.

11340
0
Барчаси: 7 та
Рўйхатдан ўтиш
2 та фойдаланувчи ҳозир сайтда
Сайтимизнинг янги талқини сизга ёқдими?